Graag gelezen: H is for Hawk – Helen Macdonald

O, wat een prachtig boek is dit.
In H is for Hawk (De H is van havik) beschrijft Helen Macdonald hoe ze na de plotse dood van haar vader een havik koopt om die af te richten. Het is voor haar een manier om met haar rouwproces om te gaan, waardoor ze haar focus weer naar buiten kan richten, naar iets anders dan al haar rauwe, donkere emoties.

Het boek is autobiografische non-fictie, maar wel op een heel literaire manier geschreven. Dit is echt een boek voor potloodlezers. Mijn exemplaar staat volgestreept. Een citaat om de leeslust op te wekken: ‘Looking for goshawks is like looking for grace: it comes, but not often, and you don’t get to say when or how.

Wat er zo mooi aan is, is onder andere de manier waarop Macdonald de havik beschrijft en observeert. Daar spreekt zoveel liefde voor het dier uit. Ervaring ook, want ze had al eerder roofvogels afgericht. De manier waarop ze stap voor stap het temmen en africhten beschrijft, is ongelooflijk fascinerend. Je ziet echt een partnerschap in wording. De manier waarop ze de kleurnuances in de veren van de vogel beschrijft, of haar stemmingen afleest uit haar ogen en haar gedrag … Gewoon prachtig.

In schril contrast daarmee staat een andere verhaallijn: die over Terence Hanbury White (beter bekend als T.H. White, auteur van The Once and Future King / Arthur, koning voor eens en altijd, in het Nederlands alleen nog tweedehands te verkrijgen). White publiceerde in 1951 het boek The Goshawk (de Nederlandse vertaling De havik verschijnt eerstdaags). Daarin beschreef hij zijn eigen pogingen om een havik te temmen. White had geen eerdere ervaring met roofvogels, enkel een aantal oude handboeken over valkerij waarop hij zich baseerde, en zijn pogingen verliepen blijkbaar nogal desastreus en wreed. Voor mij was dit een ontnuchterend – maar niettemin fascinerend – deel van het boek, want The Once and Future King is een van mijn lievelingsboeken, dus het was voor een groot deel een ontmythologisering van White als persoon. (Het toeval wil dat ik nog een oude editie van het boek heb, die nu niet meer te krijgen is, met op de cover Arthur die een havik laat opvliegen van op zijn vuist.) Macdonald kadert Whites geschiedenis breder dan enkel het boek The Goshawk – ze put ook uit zijn dagboeken en andere boeken van hem.

Het contrast tussen Macdonald en White, elk in de weer met hun eigen havik, kan niet groter zijn. Soms vroeg ik mij af of het gedeelte over White niet te veel gewicht kreeg, maar enerzijds laat die verhaallijn juist duidelijker de diepte zien van de band die ontstaat tussen Helen Macdonald en haar havik Mabel, iets wat je anders misschien als vanzelfsprekend zou beschouwen. Anderzijds zit er ook wel een grote portie mededogen in haar beschrijving van White, al waren er ook veel momenten waarop ik dacht: ‘Wat een vreselijke man. Hoe kán hij!’ Maar dat is het net: ze beschrijft hoe hij kan doen wat hij doet, omdat ze zijn persoonlijkheid analyseert (in psychoanalytische zin) en duidt hoe hij komt tot wat hij doet. Het gaf mij in elk geval veel zin om The Once and Future King te herlezen. Wie dit boek ooit gelezen heeft, zal de passage waarin Kay en de Wart het bos in gaan met de havik Cully nooit meer kunnen lezen zonder er het verhaal van White met zijn havik Gos in te zien.

De derde rode draad in het boek is Macdonalds rouwverwerking rond haar vader, haar herinneringen aan hem, en hoe ze langzamerhand uit de diepe put van rouw klimt en meer vrede vindt rond zijn afwezigheid.

Een heel grote aanrader, dit boek. Ik had niet verwacht dat ik het zo goed zou vinden, want vond het een raar uitgangspunt voor een boek, maar het was een heerlijke revelatie. Zelden zo meegesleept geweest door non-fictie.

Schrijf een reactie