Hoe ontwikkel je een authentieke schrijfstem?

Een stem die iedereen herkent als de jouwe – markant, eigen aan je persoonlijkheid, die uitdrukt wat je wilt zeggen zoals je het wilt zeggen?

Door veel te schrijven. En door authentiek te schrijven.

Maar hoe schrijf je authentiek?

Tja, hoe bén je authentiek? Door jezelf niets voor te houden en door anderen niets voor te houden.

Een ‘valse’, fake schrijfstem ontstaat volgens mij door effectbejag, te willen scoren door bijvoorbeeld ontzettend intelligent of grappig te willen overkomen. Daar is niets mis mee als je het ook bént, maar als het gewoon een façade is om anderen te imponeren, dan prikken lezers daar al gauw door als door een zeepbel.

Doe gewoon

Hoe schrijf je authentiek? Door gewoon te doen, in mijn optiek. Maak je niet te druk om hoe je overkomt, of je wel serieus genomen zult worden, of je wel clever genoeg zult lijken, of grappig en belezen. Zeg wat je te zeggen hebt, en schrijf het zoals je zou spreken. Ik bedoel niet dat je per se een mondelinge zinsbouw moet hanteren – wie ooit transcripties heeft gemaakt van gesprekken weet hoe incoherent mensen vaak praten – maar wel dat je niet opeens een heel andere toon moet gaan aanslaan omdat je nu toevallig schrijft in plaats van spreekt.

In het ideale geval, vind ik, ‘hoor’ je de schrijver bijna spreken als je zijn zinnen leest. Een goede test is daarom ook je zinnen luidop te lezen. Zo hoor je of er flow in zit, en of het ook iets is dat je werkelijk zou kunnen zéggen, dat je uit je eigen mond zou krijgen. Als dat niet het geval is, laat het dan. Schrijf iets anders, dat dichter tegen jezelf aanleunt.

Schrijf vaak en leer luisteren

Een heel goede manier om je eigen schrijfstem te ontwikkelen is ochtendpagina’s schrijven. Ik heb het daar vroeger al over gehad. Het principe van ochtendpagina’s is dat je drie bladzijden lang gewoon doorschrijft, van het eerste woord boven aan de eerste bladzijde tot het laatste woord onder aan bladzijde drie. Je stopt geen moment, je schrijft wel volzinnen, maar je noteert enkel en alleen wat je ‘hoort’ in je hoofd.

Wat ik daarvan geleerd heb voor mijn dagelijkse schrijfpraktijk (als copywriter en tekstschrijver) is ‘Trust the little voices in your head’. Het gebeurt heel vaak dat ik een bepaald woord ‘hoor’ in mijn hoofd, en dat mijn redenerend verstand daartegen ingaat. ‘Neen, dat kan niet, dat gaat mensen choqueren, of het is geen goed Nederlands, of het is te zwart-wit’. Als ik dan een ‘gepolijst’ alternatief neerschrijf, waarvan ik vermoed dat het niemand tegen de haren in gaat strijken, dan stopt gegarandeerd de schrijfflow. Keer ik terug naar het woord dat ik eerst hoorde, dan keert de flow terug en schrijf ik moeiteloos verder – het exposé ontvouwt zich als het ware vanzelf.

Ready when you are…

Het is een beetje zoals channelen, denk ik. Een vriend van mij die channelt, beschreef het ooit als volgt: ‘The words are just there, patiently waiting, tapping their foot, “Ready when you are”…’

Of je nu in channelen gelooft of niet, ik vind het een heel mooie beschrijving van hoe het schrijfproces in zijn werk gaat – althans voor mij. Ik hoor heel vaak de woorden in mijn hoofd, en meestal heb ik het gevoel dat ik maar moet noteren wat ik hoor, als een soort mentaal dictee. Om dat soort van ‘luisteren’ te ontwikkelen zijn ochtendpagina’s een fantastische praktijk. Ik ken geen enkele andere methode – behalve misschien het frequent schrijven van persoonlijke e-mails – die mij zo diep in contact gebracht heeft met mijn innerlijke stem. En van daaruit volgt de uiterlijke schrijfstem, die daar eigenlijk gewoon een vertolking van is.

Maak er geen gevecht van

Ik ben er diep van overtuigd dat schrijven, authentiek schrijven, geen grote moeite hoeft te kosten. Ik zeg niet dat het altijd vanzelf gaat, en ik ben de eerste om toe te geven dat mijn redactierondes veel langer duren dan de eerste schrijfronde in de flow. Maar ik geloof niet in schrijven als een worsteling.

Als schrijven moeite kost, dan is de kans heel groot dat je er te veel strijd in steekt. Verwachtingen, faalangst, angst voor hoe je tekst zal overkomen. Twijfel of het wel goed genoeg zal zijn.

Schrijf gewoon, schrijf normaal, zoals je ook zou spreken. Houd je tijdens het schrijven niet bezig met hoe je tekst zal gelezen worden. Giet er de woorden uit zoals je ze hoort, of ziet, of hoe ze zich ook aan je voordoen. Redigeren kan altijd achteraf.

Schrijf wat juist is … voor jou

En praat je lezers niet naar de mond. Schrijf niet wat je denkt dat ze willen lezen, zélfs als je in opdracht schrijft. (Maar ik geef toe, dat is nog een ander debat, dat hier te ver zou voeren.) Schrijf in de eerste plaats wat juist aanvoelt terwijl je schrijft. ‘Be yourself; everyone else is already taken’, zoals Oscar Wilde zei. Ook in het schrijven. Al schrijf je met horten en stoten – zo zij het dan. Schrijf zoals je spreekt, zoals je bent.

Een authentieke schrijfstem ontwikkel je door authentiek te zijn terwijl je schrijft, en door te vertrouwen op je eigen stijl, die zich van binnen uit ontwikkelt. En dat gebeurt in de praktijk, door veel te schrijven.

One Reply to “Hoe ontwikkel je een authentieke schrijfstem?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.